Α. Εισφορές υγειονομικής περίθαλψης συνταξιούχων από 1.7.2016
Β. Διαχείριση εκκρεμών αιτημάτων επιλογής φορέα ασφάλισης ασθένειας σε είδος για χρονική περίοδο από 1.1.2012 μέχρι 30.6.2016
Γ. Παρακράτηση εισφοράς ασθένειας συνταξιούχων ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ασφαλισμένων στον τέως Οργανισμό Περίθαλψης Ασφαλισμένων Δημοσίου (τ. ΟΠΑΔ)

Εγκύκλιος ΙΚΑ-ΕΤΑΜ: 31/16.9.2016

Σχετ.: Εγκύκλιες 149/1963, 149/1965, 128/1976, 34/1984, 53/1984, 176/1984, 116/1988, 12/18.2.2002, 23/22.4.2008, 77/2012, 45/2013, 35/3.8.2015.
Γεν. έγγραφα: ΤΟΟ/ΦΓ/493/19.11.2009, Α30/472/20/29.7.2014, Α30/472/1/3.1.2013, Α30/472/26/6.8.2015

Α. ΕΙΣΦΟΡΕΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΑΠΟ 1.7.2016
Σας κοινοποιούμε τις διατάξεις των άρθρων 44 του Ν.4387/2016 (ΦΕΚ 85/Α’/12.5.2016) «Ενιαίο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλειας - Μεταρρύθμιση ασφαλιστικού-συνταξιοδοτικού συστήματος - Ρυθμίσεις φορολογίας εισοδήματος και τυχερών παιγνίων και άλλες διατάξεις», και 31 του Ν.4411/2016 (ΦΕΚ142/Α’/3.8.2016) και σας γνωρίζουμε τα ακόλουθα για την εφαρμογή τους:
Α) Με τις διατάξεις του άρθρου 44 του Ν.4387/2016 καθορίζεται με ενιαίο τρόπο ο υπολογισμός των εισφορών υγειονομικής περίθαλψης των συνταξιούχων που καλύπτονται για παροχές υγειονομικής περίθαλψης από τον ΕΟΠΥΥ αντικαθιστώντας τις διατάξεις της παρ. 31 του άρθρου 1 του Ν.4334/2015 (ΦΕΚ 80/Α’) η οποία με τις διατάξεις της περ. 2, υποπαρ. Ε.2 της παρ. Ε του άρθρου 2 του Ν.4336/2015 (ΦΕΚ 94/Α’) αναριθμήθηκε σε παρ. 30.
Συγκεκριμένα:
1. Από 1.7.2016, η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης υπέρ ΕΟΠΥΥ για παροχές ασθενείας σε είδος των συνταξιούχων που καλύπτονται για παροχές σε είδος από τον ΕΟΠΥΥ καθορίζεται σε ποσοστό 6%, και υπολογίζεται επί του καταβαλλόμενου ποσού κύριας σύνταξης αφού αφαιρεθούν τα ποσά που αντιστοιχούν στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων του άρθρου 38 του Ν.3863/2010 (ΦΕΚ 115/Α’) και των παρ. 11 και 12 του άρθρου 44 του Ν.3986/2011 (ΦΕΚ 152/Α’).
Επιπλέον, από 1.7.2016, καταργούνται οι διατάξεις οι οποίες -υπό προϋποθέσεις- παρείχαν στους ασφαλισμένους δικαίωμα επιλογής οργανισμού ασφάλισης ασθένειας.
Ειδικότερα, ορίζεται ότι σε περίπτωση συρροής περισσότερων της μίας κύριων συντάξεων στο ίδιο πρόσωπο, η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης υπέρ ΕΟΠΥΥ για παροχές ασθενείας σε είδος υπολογίζεται στο άθροισμα των καταβαλλόμενων συντάξεων, ανεξαρτήτως αιτίας (από το Δημόσιο, ΝΠΔΔ ή οποιονδήποτε φορέα κύριας ασφάλισης) και αφού αφαιρεθούν τα ποσά που αντιστοιχούν στην προαναφερόμενη Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.
Στην περίπτωση δε που συνταξιούχος λαμβάνει σύνταξη (κύρια και τυχόν επικουρική - οδηγίες για την παρακράτηση εισφορών ασθένειας από τις επικουρικές συντάξεις τ.ΕΤΕΑΜ θα δοθούν, αφού προηγηθεί ενημέρωση από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΕΤΕΑ) και αποδοχές από μισθωτή εργασία, καταβάλλεται το προβλεπόμενο, ως ανωτέρω, ποσοστό εισφοράς υπέρ υγειονομικής περίθαλψης επί της συντάξεως που λαμβάνει, καθώς και το  προβλεπόμενο ποσοστό εισφοράς ασφαλισμένου και εργοδότη επί των πάσης φύσεως αποδοχών ή επί του μηνιαίου εισοδήματός τους.
Ως καταβαλλόμενο ποσό κύριας σύνταξης επί του οποίου υπολογίζεται η κράτηση κλάδου ασθενείας θεωρείται:
α) Για τις καταβαλλόμενες κατά την 12.5.2016 συντάξεις, καθώς και για όσες εφαρμόζονται ως προς τον τρόπο υπολογισμού της σύνταξης οι προγενέστερες του Ν.4387/2016 διατάξεις, ως καταβαλλόμενο ποσό επί του οποίου υπολογίζεται η εισφορά 6% ορίζεται το ακαθάριστο ποσό σύνταξης μετά των πάσης φύσεως προσαυξήσεων (επίδομα τέκνων, συζύγου) επιδόματος απόλυτης αναπηρίας ή εξωϊδρυματικού επιδόματος, μετά την αφαίρεση όλων των κρατήσεων και πριν τον υπολογισμό του Φόρου Μισθωτών Υπηρεσιών (ΦΜΥ).
β) Για τις συντάξεις που θα υπολογισθούν με βάση το νέο τρόπο υπολογισμού του Ν.4387/2016 (δηλαδή θα αποτελούνται από το άθροισμα εθνικής και ανταποδοτικής σύνταξης, συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων των άρθρων 30 και 94 του Ν.4387/2016 και προσωπική διαφορά) συμπεριλαμβανομένου του επιδόματος απόλυτης αναπηρίας εξωϊδρυματικού επιδόματος, ως καταβαλλόμενο ποσό επί του οποίου υπολογίζεται η εισφορά 6% ορίζεται το συνολικό ποσό που προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους ποσών. Από το συνολικό αυτό ακαθάριστο ποσό αφαιρούνται τα ποσά της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων του άρθρου 38 του Ν.3863/2010, όπως ισχύει και του άρθρου 44 παρ. 11 και 12 του Ν.3986/2011, όπως ισχύει, και πριν τον υπολογισμό του Φόρου Μισθωτών Υπηρεσιών (ΦΜΥ).
3. Διευκρινίζεται ότι επί των Προνοιακών Επιδομάτων Κοινωνικής Αλληλεγγύης ηλικιωμένων και υπερηλίκων του άρθρου 91, καθώς και επί των επιδομάτων τέκνων της παρ. 1 του άρθρου 10 του Ν.4387/2016 (αφορά τις συντάξεις που θα υπολογισθούν με βάση το νέο τρόπο υπολογισμού της σύνταξης) δεν γίνεται παρακράτηση υπέρ υγειονομικής περίθαλψης. Ομοίως, το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΚΑΣ) δεν υπόκειται σε ασφαλιστικές εισφορές υπέρ του κλάδου ασθένειας, σύμφωνα με την παρ. 7 του άρθρου 92.
4. Οι ανωτέρω διατάξεις δεν εφαρμόζονται σε συνταξιούχους εξ ιδίου δικαιώματος ή θανάτου (κύριας και επικουρικής ασφάλισης) καθώς και σε απασχολούμενους συνταξιούχους, οι οποίοι υπάγονται για παροχές υγειονομικής περίθαλψης σε φορείς εκτός του ΕΟΠΥΥ και για τους οποίους εξακολουθούν να ισχύουν τα προβλεπόμενα από τους οικείους Κανονισμούς των Ταμείων Υγείας που διατήρησαν αυτοτέλεια.
Τέλος, σας γνωρίζουμε ότι, η παρακράτηση εισφοράς κλάδου ασθενείας συνταξιούχων σε εφαρμογή των ανωτέρω νομοθετικών μεταβολών θα διενεργείται με ενέργειες αρμοδιότητας της αρμόδιας Διεύθυνσης Εκμετάλλευσης της Γενικής Διεύθυνσης Πληροφορικής -Τμήμα Παραγωγής και Διακίνησης Αναφορών Συντάξεων- αρχής γενομένης της συντάξεως του μηνός Οκτωβρίου 2016, το ποσό δε της εισφοράς που προκύπτει, ως διαφορά, για τις ήδη χορηγούμενες συντάξεις από 1.7.2016 θα παρακρατηθεί σε τέσσερις (4) ισόποσες δόσεις, με την πρώτη δόση να παρακρατείται μαζί με την σύνταξη του μήνα Νοεμβρίου 2016.
Επιπλέον, ως γνωστόν τα ανωτέρω ποσά παρακρατούνται με την υποχρέωση χρέωσης του αλληλόχρεου λογαριασμού ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και ΕΟΠΥΥ.
Β) Με τις διατάξεις της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου τριακοστού πρώτου του Ν.4411/2016, από 1.8.2016 έως 31.12.2016, απαλλάσσονται από την παρακράτηση εισφοράς για υγειονομική περίθαλψη όλοι όσοι απώλεσαν άνω των 30 ευρώ μηνιαίως της παροχής ΕΚΑΣ.
Η εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων με ενέργειες της αρμόδιας Διεύθυνσης Εκμετάλλευσης της Γενικής Διεύθυνσης Πληροφορικής -Τμήμα Παραγωγής και Διακίνησης Αναφορών Συντάξεων- άρχεται από την καταβολή της συντάξεως του μηνός Οκτωβρίου 2016, το ποσό δε της εισφοράς που προκύπτει, ως διαφορά, για τις ήδη χορηγούμενες συντάξεις από 1.8.2016 θα αποδοθεί στους δικαιούχους μαζί με την σύνταξη του μήνα Νοεμβρίου 2016, με χρέωση του αλληλόχρεου λογαριασμού ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και ΕΟΠΥΥ.

Β. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΚΡΕΜΩΝ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΦΟΡΕΑ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΣΕ ΕΙΔΟΣ ΓΙΑ ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΠΟ 1.1.2012 ΜΕΧΡΙ 30.6.2016
Διαχείριση εκκρεμών αιτημάτων επιλογής φορέα ασφάλισης για τον κλάδο ασθένειας σε είδος, ενεργά ασφαλισμένων ή συνταξιούχων του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ που παράλληλα ασφαλίζονταν ή συνταξιοδοτούνταν από άλλο ασφαλιστικό φορέα για χρονική περίοδο από 1.1.2012 (ημερομηνία έναρξης λειτουργίας του ΕΟΠΥΥ) μέχρι 30.6.2016 (ημερομηνία ισχύος των διατάξεων του Ν.4387/2016).

ΠΡΟΪΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ - ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ

Β.1.1. Οι διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 14 του Ν.Δ.4277/1962, ως τροποποιήθηκαν με την παρ. 1 του άρθρου 17 του Ν.1469/1984 και συμπληρώθηκαν με την παρ. 2 του άρθρου 30 του Ν.1759/1988, όριζαν ότι ουδείς δύναται να είναι ασφαλισμένος συγχρόνως σε περισσότερους του ενός οργανισμούς ασφάλισης ασθένειας.
Ως οργανισμοί ασφάλισης ασθένειας νοούνταν το Δημόσιο, οι Δήμοι και Κοινότητες, τα ΝΠΔΔ, με την προϋπόθεση της χορήγησης ίσων τουλάχιστον με το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ -σε έκταση και ύψος- παροχών ασθένειας και μητρότητας.
Δικαίωμα επιλογής του οργανισμού ασφάλισης ασθένειας είχαν μόνο οι ασφαλισμένοι από δικό τους δικαίωμα (άμεσοι ασφαλισμένοι) και οι συνταξιούχοι (από δική τους απασχόληση ή λόγω θανάτου) που συγχρόνως υπάγονταν σε δύο (2) ή περισσότερα Ταμεία ή Κλάδους Ασθένειας.
Η επιλογή του φορέα απαιτούσε αίτημα του δικαιούχου, ήταν δυνατόν να μεταβληθεί, μόνο μετά από τη συμπλήρωση δύο (2) τουλάχιστον ετών από την προηγούμενη επιλογή (σχετ. εγκύκλιος 116/1988).

Β.1.2. Οι διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 17 του Ν.1469/1984, όριζαν ότι οι οποιασδήποτε κατηγορίας συνταξιούχοι του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και των άλλων Ειδικών Ταμείων, οι οποίοι ασφαλίζονται υποχρεωτικά στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για τον κλάδο παροχών ασθένειας και μητρότητας σε είδος, είτε βάσει σχέσης εξαρτημένης εργασίας, είτε με άλλη ιδιότητα, πλην του συνταξιούχου και κατέβαλαν την προβλεπόμενη για τον κλάδο αυτό εισφορά, εξαιρούνταν από την εισφορά τους στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με την ιδιότητα του συνταξιούχου.
Επιπλέον, σε περίπτωση συρροής περισσότερων συντάξεων στο ίδιο πρόσωπο από το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ή άλλα ειδικά ταμεία, η παραπάνω εισφορά οριζόταν ότι καταβάλλεται μόνο για την μεγαλύτερη σύνταξη (σχετ. εγκύκλιος 176/1984).

Β.1.3. Οι διατάξεις του άρθρου 1 του Ν.375/1976, όριζαν ότι οι τακτικοί δημόσιοι υπάλληλοι και οι εξ ιδίας υπηρεσίας πολιτικοί και στρατιωτικοί συνταξιούχοι, οι οποίοι δικαιούνται ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή περίθαλψη και από το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ή άλλο ασφαλιστικό οργανισμό, είχαν δικαίωμα επιλογής πλήρης ασφάλισης για τις ως άνω παροχές, είτε σε βάρος του Δημοσίου, είτε του άλλου ασφαλιστικού οργανισμού, υποκείμενοι στις οικείες κρατήσεις.
Η επιλογή του φορέα της ανωτέρω ασφάλισης απαιτούσε σχετικό αίτημα του δικαιούχου, δύνατο δε να μεταβληθεί αλλά πάντοτε μετά πάροδο τουλάχιστον διετίας (σχετ. εγκύκλιος 128/1976).

Β.2. ΕΟΠΥΥ - ΓΕΝΙΚΑ
Είναι γνωστό ότι, με τις διατάξεις του άρθρου 17 του Ν.3918/2011 (ΦΕΚ 31/Α’/2.3.2011) συστήθηκε ΝΠΔΔ με την επωνυμία Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ), το οποίο τελεί υπό την εποπτεία των Υπουργείων Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας και Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Στον ΕΟΠΥΥ αρχικά μεταφέρθηκαν, ως προς τις παροχές σε είδος, οι υπηρεσίες και αρμοδιότητες των αντίστοιχων Κλάδων Υγείας των παρακάτω Ασφαλιστικών Οργανισμών:
· Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων - Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Μισθωτών ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
· Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΟΓΑ).
· Οργανισμού Ασφάλισης Ελευθέρων Επαγγελματιών (ΟΑΕΕ).
· Οργανισμού Περίθαλψης Ασφαλισμένων Δημοσίου (ΟΠΑΔ).
Εν συνεχεία, με τις διατάξεις του άρθρου 42 του Ν.4075/2012 (ΦΕΚ 89/Α’/11.4.2012) εντάχθηκαν οι υπηρεσίες και οι αρμοδιότητες ως προς την παροχή υπηρεσιών υγείας σε είδος των παρακάτω ασφαλιστικών οργανισμών:
· Από 1.4.2012 Οίκος Ναύτου.
· Από 1.5.2012 Ταμείο Ασφάλισης Υπαλλήλων Τραπεζών & Επιχειρήσεων Κοινής Ωφέλειας (ΤΑΥΤΕΚΩ).
· Από 1.5.2012 Κλάδος Ασφάλισης Προσωπικού Δ.Ε.Η.
· Από 1.6.2012 Ενιαίο Ταμείο Ανεξάρτητα Απασχολούμενων (ΕΤΑΑ).
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 18 του Ν.3918/2011, σκοπός του ΕΟΠΥΥ είναι η παροχή υπηρεσιών υγείας στους εν ενεργεία ασφαλισμένους, συνταξιούχους και τα προστατευόμενα μέλη των οικογενειών τους, των μεταφερόμενων σε αυτόν φορέων.
Επιπλέον, πόροι του ΕΟΠΥΥ ορίζεται ότι συνιστούν οι ασφαλιστικές εισφορές παροχών ασθένειας σε είδος ασφαλισμένου - εργοδότη και η προβλεπόμενη εισφορά συνταξιούχων.
Επιπροσθέτως, με τις διατάξεις του άρθρου 19 του Ν.3918/2011 οι ασφαλιστικές εισφορές, που προβλέπονται για παροχές ασθένειας των εντασσόμενων Κλάδων Υγείας, εξακολουθούν να εισπράττονται από τους οικείους ασφαλιστικούς οργανισμούς, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία περί είσπραξης εισφορών.
Οι προαναφερόμενοι ασφαλιστικοί οργανισμοί ασθένειας διατηρούν την αρμοδιότητα χορήγησης ασφαλιστικής ικανότητας στους ασφαλισμένους τους.
Επιπλέον, με την υπ. αριθ. 454/3.7.2013 απόφαση του Δ.Σ. του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) (Συνεδρίαση 121/3.7.2013) με θέμα «Επιστροφή στους ασφαλισμένους του ΕΟΠΥΥ επιπλέον ποσών από κρατήσεις υγειονομικής περίθαλψης» και τα υπ’ αριθ. Φ40021/13763/1592/13.9.2012 και Φ40035/12437/515/17.6.2013 έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων της Διεύθυνσης Ασφάλισης Ασθένειας και Μητρότητας - Τμήμα Α’ του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας έγιναν αποδεκτά τα ακόλουθα:
«Οι ασφαλιστικοί οργανισμοί είναι αρμόδιοι για την υπαγωγή στην ασφάλιση, την έκδοση βιβλιαρίων υγείας/ασθενείας τη χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας, την ασφάλιση προστατευόμενων μελών την έκδοση ΕΚΑ. Η λειτουργία του ΕΟΠΥΥ δεν επηρεάζει την κατάσταση των ασφαλισμένων των ασφαλιστικών οργανισμών και δεν θίγονται οι διατάξεις περί επιλογής φορέα, σε περίπτωση υποχρεωτικής διπλής ασφάλισης (παλαιών ή νέων) συνταξιούχων ή εν ενεργεία ασφαλισμένων (διατάξεις των παρ. 2 του άρθρου 30 του Ν.1759/1988 και παρ. 3 του άρθρου 17 του Ν.1469/1984). Άλλωστε, και για την περίπτωση πολλαπλής ασφάλισης νέου ασφαλισμένου (1.1.1993 και εφεξής) που έχει επιλέξει, σύμφωνα με το άρθρο 39 του Ν.2084/1992 (ΦΕΚ 165/Α’) όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, την ασφάλισή του σε περισσότερους από έναν κλάδο σύνταξης και οι κλάδοι υγείας έχουν ενταχθεί στον ΕΟΠΥΥ κατ’ εφαρμογή του άρθρου 11 του Ν.4075/2012 (ΦΕΚ 89/Α’) εισφορά ασθένειας καταβάλλουν στον έναν φορέα, που επέλεξαν με δήλωσή τους, και την οποία εισφορά ο φορέας αυτός αποδίδει στον ΕΟΠΥΥ σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Οι ασφαλιστικοί φορείς, ως μόνοι και αποκλειστικά αρμόδιοι, πρέπει να επιστρέψουν τις εισφορές που δικαιούνται οι ασφαλισμένοι στο βαθμό που έχουν καταβληθεί (παρακρατηθεί) αχρεώστητα σύμφωνα με τις ως άνω διατάξεις.
Εισφορές που έχουν αποδοθεί στον ΕΟΠΥΥ συμψηφίζονται κάθε μήνα με την απόδοση από τον φορέα των σχετικών εισφορών με αιτιολογία και κατάσταση για το ποσό του συμψηφισμού ».

Β.3. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΚΡΕΜΟΤΗΤΩΝ ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΑΠΟ 1.1.2012 έως 30.6.2016
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι και μετά την λειτουργία του ΕΟΠΥΥ, δηλαδή από 1.1.2012 και μέχρι την ισχύ των κοινοποιούμενων διατάξεων, δηλαδή μέχρι τις 30.6.2016, ίσχυαν οι διατάξεις των άρθρων 30 (παρ. 2) του Ν.1759/1988, 17 (παρ. 3) του Ν.1469/1984 και 1 του Ν.375/1976.
Οι παρακάτω περιγραφόμενες διαδικασίες εξαίρεσης και επιστροφής εισφορών κλάδου ασθενείας σε είδος, στο βαθμό που αφορούν εκκρεμή αιτήματα ασφαλισμένων για χρονική περίοδο μέχρι 30.6.2016, δεν έχει επηρεασθεί από το γεγονός ότι από 1.1.2012, ο ΕΟΠΥΥ αποτελεί τον πάροχο υπηρεσιών υγείας, στον οποίο αποδίδονται οι ασφαλιστικές εισφορές κλάδου ασθενείας, παρά μόνο, στο βαθμό που πρέπει να γίνονται κάθε φορά οι αντίστοιχες χρεώσεις του αλληλόχρεου λογαριασμού ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και ΕΟΠΥΥ.
Συγκεκριμένα, οι εκδοθείσες αποφάσεις επιστροφής ασφαλιστικών εισφορών του προαναφερθέντος κλάδου περιόδου από 1.1.2012 μέχρι 30.6.2016, πρέπει να κοινοποιούνται στην οικονομική υπηρεσία υποκαταστήματος με ρητή διατύπωση για ενέργειες σε σχέση με την χρέωση του αλληλόχρεου λογαριασμού ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και ΕΟΠΥΥ.
Έχουμε δε τις εξής δύο κατηγορίες ασφαλισμένων ή συνταξιούχων των οποίων εκκρεμούν αιτήματα επιλογής - εξαίρεσης κλάδου ασθένειας σε είδος στις αρμόδιες υπηρεσίες υποκαταστημάτων του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

Β.3.1. ΕΝΕΡΓΑ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΙ Ή ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ ΜΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΣΕ ΕΙΔΟΣ (παρ. 2 του άρθρου 30 του Ν.1759/1988 και άρθρο 1 του Ν.375/1976)
Ο παρακάτω πίνακας αναφέρει τις περιπτώσεις ασφαλισμένων ή συνταξιούχων οι οποίοι με τις προϊσχύουσες διατάξεις είχαν δικαίωμα να επιλέξουν. Τα εν λόγω πρόσωπα έπρεπε να έφεραν παράλληλα (2) δύο ιδιότητες ως ακολούθως:

Οι ενδιαφερόμενοι έπρεπε να απευθύνονται με αίτησή τους στον οργανισμό ασφάλισης ασθένειας από τον οποίο επιθυμούσαν να εξαιρεθούν.
Η απόφαση εξαίρεσης που εκδιδόταν ίσχυε από την ημερομηνία αιτήσεως και στο μέλλον, συγκεκριμένα για όσο χρονικό διάστημα ο άλλος φορέας βεβαίωνε ότι ο αιτών υπάγεται στην ασφαλιστική του κάλυψη. Όμως, οι αποφάσεις που θα εκδοθούν μετά την ισχύ του Ν.4387/2016 δεν μπορούν να αναφέρονται σε διάστημα μετά την 30.6.2016.
Η εκδοθείσα κατά τα προαναφερθέντα απόφαση εξαίρεσης κοινοποιείται στον άλλον εμπλεκόμενο ασφαλιστικό φορέα.
Η επιλογή του ασφαλισμένου μπορούσε να μεταβληθεί, αλλά πάντοτε ύστερα από τη συμπλήρωση δύο (2) τουλάχιστον ετών από την προηγούμενη επιλογή.

ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ
- Αίτηση ενδιαφερόμενου
- Υπεύθυνη δήλωση του αιτούντος περί επιλογής του να εξαιρεθεί από την ασφάλιση κλάδου ασθένειας σε είδος του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
- Βεβαίωση του άλλου οργανισμού ασφάλισης ασθένειας σε είδος, σχετικά με την υποχρέωση ασφάλισης του αιτούντος σ’ αυτόν και την χρονική περίοδο ασφαλιστικής του κάλυψης.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ - ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ
Είναι σαφές ότι από 1.1.2012 στην περίπτωση παράλληλα ασφαλισμένου στον ΟΓΑ και στον ΟΑΕΕ με την ιδιότητα του συνταξιούχου (όπου ως συνταξιούχος του ΟΓΑ είχε ασθένεια στον ΟΓΑ ενώ ως συνταξιούχος του ΟΑΕΕ είχε ασθένεια στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ) δεν έχουμε αρμοδιότητα έκδοσης της απόφασης εξαίρεσης. Οι εν λόγω ασφαλισμένοι είχαν δικαίωμα επιλογής, με την διαφορά ότι μετά τη λειτουργία του ΕΟΠΥΥ απευθύνονται στον φορέα από τον οποίο επιθυμούν να εξαιρεθούν, οπότε, από1.1.2012 αρμόδιος φορέας δεν είναι το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Συνεπώς τα Τμήματα Μητρώου πλέον δεν εκδίδουν αποφάσεις εξαίρεσης. Συνταξιούχος ΙΚΑ-ΕΤΑΜ (γήρατος ή χηρείας) και παράλληλα Συνταξιούχος Ειδικών Ταμείων (πρώην ΤΕΒΕ, ΤΑΕ, ΤΣΑ, νυν ΟΑΕΕ) ο οποίος με την ιδιότητα του συνταξιούχου του ΟΑΕΕ υπάγονταν στην ασφάλιση κλάδου ασθένειας του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, εξαιρούνταν (κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του Ν.1469/1984) υποχρεωτικά από την κράτηση κλάδου ασθένειας επί της μικρότερης σύνταξης, με αίτημα που υπέβαλλε στο Κέντρο Πληρωμής της καταβαλλόμενης από το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ σύνταξης, συνοδευόμενο από Βεβαίωση του ΟΑΕΕ περί ασφαλιστικής κάλυψης του αιτούντος για τον ίδιο κλάδο ασθένειας, λόγω της ιδιότητας του συνταξιούχου του φορέα, με αναφορά στο χρονικό διάστημα της ασφαλιστικής κάλυψης που του παρέχεται από τον άλλο φορέα (Σχετ. εγκύκλιος 176/1984). Οι εν λόγω συνταξιούχοι, από 1.1.2012 έως 30.6.2016, είχαν δικαίωμα επιλογής.
Συνεπώς εάν με το εκκρεμή αίτημα του συνταξιούχου έχει επιλεγεί το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ως ο φορέας από τον οποίο επιθυμεί να εξαιρεθεί ο ασφαλισμένος, τότε εξετάζεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, άλλως, εάν έχει επιλεγεί ο ΟΑΕΕ ως ο φορέας εξαίρεσης, το σχετικό αίτημα έπρεπε να είχε υποβληθεί στον ΟΑΕΕ, οπότε αντίστοιχη ως ανωτέρω, βεβαίωση ασφαλιστικής κάλυψης χορηγείται για περίοδο μέχρι 30.6.2016 από τα Τμήματα Μητρώου Υποκαταστημάτων ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Από την λήψη της παρούσας ανακαλούνται οι δοθείσες με το υπ’ αριθ. Α30/472/1/3.1.13 γενικό έγγραφο της Διεύθυνσης Ασφάλισης - Εσόδων, οδηγίες.
Στις περιπτώσεις αιτημάτων που έχουν ήδη διεκπεραιωθεί σύμφωνα με τα προϊσχύοντα, οι εκδοθείσες αποφάσεις δεν ανακαλούνται.
Τα προς επιστροφή ποσά θα επιστρέφονται στους δικαιούχους ασφαλισμένους/συνταξιούχους με πίστωση του αλληλόχρεου λογαριασμού ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και ΕΟΠΥΥ, ως προαναφέρθηκε.

Β.3.2. ΕΝΕΡΓΑ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΙ Ή ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ ΧΩΡΙΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΣΕ ΕΙΔΟΣ (παρ. 3 του άρθρου 17 του Ν.1469/1984)
Τα πρόσωπα τα οποία έφεραν παράλληλα τις παρακάτω δύο (2) ιδιότητες δεν είχαν δικαίωμα επιλογής.

Β.3.2./Α. ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΣ ΙΚΑ-ΕΤΑΜ (από ίδιο δικαίωμα ή λόγω θανάτου) ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΕΝΕΡΓΑ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΣ (λόγω παροχής εξαρτημένης εργασίας)
Με τις προϊσχύουσες διατάξεις, το ανωτέρω πρόσωπο μπορούσε να αιτηθεί -αρχές έκαστου έτους, όταν έχει ολοκληρωθεί η ασφαλιστική του τακτοποίηση για ολόκληρο τον προηγούμενο χρόνο- εξαίρεσης υποχρεωτικά της παρακράτησης ποσοστού κλάδου ασθένειας από την καταβαλλόμενη από το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ σύνταξη.
Το ανωτέρω αίτημα υποβαλλόταν στο αρμόδιο για την πληρωμή της σύνταξής του υποκατάστημα ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Η αρμόδια υπηρεσία διαπιστώνει για ποιους συγκεκριμένους μήνες μέσα στο έτος υπήρξε απασχόληση και ασφάλιση ασθένειας σε είδος και εκδίδει απόφαση εξαίρεσης από την υποχρέωση καταβολής της κράτησης ασθένειας επί της χορηγούμενης σύνταξης για τους αντίστοιχους μήνες, επιστρέφοντας ταυτόχρονα στον ενδιαφερόμενο το σύνολο των εισφορών των συγκεκριμένων αυτών μηνών κατά τους οποίους παράλληλα απασχολήθηκε και ασφαλίστηκε.

Β.3.2./Β. ΔΙΠΛΟΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ ΙΚΑ-ΕΤΑΜ
Η εξαίρεση από την καταβολή εισφορών ασθένειας σε είδος υποχρεωτικά διενεργείτο επί της μικρότερης σύνταξης, γινόταν δε αυτεπάγγελτα από τις υπηρεσίες απονομής της δεύτερης χορηγούμενης από το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ σύνταξης, χωρίς σχετικό αίτημα των ενδιαφερομένων.
Σημειώνουμε ότι με την απόφαση απονομής της δεύτερης σύνταξης γινόταν οπωσδήποτε εξαίρεση καταβολής εισφορών ασθένειας για τη μικρότερη σύνταξη, όχι μόνον όταν μικρότερη ήταν η απονεμόμενη νέα (δεύτερη) σύνταξη, αλλά και όταν αποδεδειγμένα μικρότερη ήταν η καταβαλλόμενη παλαιά.
Τέλος -προς αποφυγή λαθών- επαναλαμβάνουμε ότι τα προαναφερόμενα περί επιλογής φορέα ασφάλισης ασθένειας (σε είδος) και επιστροφής εισφορών του αντίστοιχου κλάδου, αφορούν εκκρεμεί αιτήματα στις αρμόδιες υπηρεσίες μας και σε κάθε περίπτωση φέρουν περίοδο αναφοράς μέχρι την ισχύ των κοινοποιούμενων διατάξεων, δηλαδή μέχρι τις 30.6.2016.

Γ. ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΗ ΕΙΣΦΟΡΑΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ ΣΤΟΝ τ. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ (τ.ΟΠΑΔ)
Με το υπ’ αριθ. Α30/472/20/29.7.2014 γενικό έγγραφο αναλάβαμε κεντρικά -μέσω διαχείρισης ηλεκτρονικών αρχείων- την διευθέτηση του θέματος της παρακράτησης εισφοράς ασθενείας συνταξιούχων ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, πριν την 1.1.2014 -πρώην υπαλλήλων ΝΠΔΔ με υπαγωγή για υγειονομική περίθαλψη στον ΕΟΠΥΥ μέσω τ.ΟΠΑΔ.
Τα προαναφερθέντα αρχεία απεστάλθηκαν από τον τ.ΟΠΑΔ στην Διεύθυνση Ασφάλισης - Εσόδων της Διοίκησης ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και στην συνέχεια η Διεύθυνση Πληροφορικής ΟΠΣ/ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ενήργησε αρμοδίως, ώστε η κράτηση κλάδου ασθενείας για την εν λόγω κατηγορία να διενεργείται με παρακράτηση από την σύνταξή τους για τις έκτοτε χορηγούμενες συντάξεις, με ταυτόχρονη παρακράτηση (σε ισόποσες δόσεις) και των ποσών που προέκυπταν ως διαφορά, για τις ήδη χορηγούμενες συντάξεις, με προφανή την υποχρέωση χρέωσης του αλληλόχρεου λογαριασμού ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και ΕΟΠΥΥ.
Από την ημερομηνία λήψης του παρόντος, παύει να ισχύει η κεντρική διαχείριση.
Συνεπώς, συνταξιούχοι ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, πριν την 1.1.2014, οι οποίοι, δεν είχαν προσέλθει στην κεντρική Υπηρεσία του τ.ΟΠΑΔ, ώστε να τακτοποιηθούν με την προαναφερθείσα διαδικασία θα προσέρχονται στα Τμήματα Απονομών Συντάξεων του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με βεβαίωση των αρμοδίων υπηρεσιών του τ.ΟΠΑΔ σχετικά την χρονική περίοδο οφειλής ή βεβαίωση μη οφειλής.
Για τον Νομό Αττικής οι σχετικές βεβαιώσεις εκδίδονται από την Διεύθυνση Ασφάλισης Παροχών ΟΠΑΔ Ηπείρου 38, για δε τις Περιφερειακές Υπηρεσίες από τα υποκαταστήματα του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ στις πρωτεύουσες των Νομών της χώρας.
Στη συνέχεια οι αρμόδιοι υπάλληλοι των Τμημάτων Απονομών Συντάξεων, αφού υπολογίσουν το ποσό οφειλής (εάν υπάρχει περίοδος οφειλής σύμφωνα με την βεβαίωση του τ.ΟΠΑΔ) αναγγέλλουν στην αρμόδια υπηρεσία της Διεύθυνσης Πληροφορικής ΟΠΣ/ΙΚΑ-ΕΤΑΜ:
α) την «Κράτηση ασθενείας υπέρ τ.ΟΠΑΔ» με τον Κωδικό: 13,
β) το ποσό οφειλής ως «Χρέη από αναδρομική κράτηση ασθένειας υπέρ τ.ΟΠΑΔ» με τον Κωδικό: 32.
Τέλος, κατά τα λοιπά εξακολουθούν να ισχύουν οι οδηγίες του υπ’ αριθ. Α30/472/20/29.7.2014 γενικού εγγράφου της Διοίκησης του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

Η ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
ΙΩΑΝΝΗ ΓΑΤΗ-ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ