Οδηγίες για την εφαρμογή του άρθρου 23 του Ν.4488/2017 (ΦΕΚ 137/Α’) - Απασχόληση λόγω ψυχικών παθήσεων

Εγκύκλιος ΕΦΚΑ: 12/7.3.2018

Σας κοινοποιούμε τις διατάξεις του άρθρου 23 του Ν.4488/2017 (ΦΕΚ 137/Α’) «Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου και λοιπές ασφαλιστικές διατάξεις, ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων, δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες και άλλες διατάξεις», καθώς και τη σχετική εγκύκλιο του ΥΠΕΚΑΑ (Αριθ. πρωτ. Φ11221/οικ.45946/1892/15.12.2017 - ΑΔΑ: 75ΓΛ465Θ1Ω-ΘΡ2) και επισημαίνουμε τα ακόλουθα:

Α. Πεδίο εφαρμογής-εξαιρέσεις, ρύθμιση
Οι εν λόγω διατάξεις αναφέρονται σε συνταξιούχους λόγω αναπηρίας, συνταξιούχους λόγω θανάτου και σε δικαιούχους προνοιακών άλλων επιδομάτων, με αναπηρία που οφείλεται σε ψυχική πάθηση ή νοητική υστέρηση ή συμπαθολογία ψυχικής πάθησης και νοητικής υστέρησης, σε ποσοστό τουλάχιστον 50%, ανεξάρτητα από την ημερομηνία που απέκτησαν κάποια από αυτά τα δικαιώματα, οι οποίοι αναλαμβάνουν μισθωτή απασχόληση ή αυτοαπασχόληση, με σκοπό την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και την κοινωνική επανένταξη.
Στην παρ. 2 του άρθρου προβλέπεται ρητά ότι εξαιρούνται όσοι από τα ανωτέρω πρόσωπα αναλαμβάνουν εργασία -μόνιμη ή με σχέση ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου- σε φορέα της Γενικής Κυβέρνησης. Υπενθυμίζεται ότι το Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης είναι αναρτημένο στην κεντρική ιστοσελίδα της ΕΛΣΤΑΤ http://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/SELO8/- (βλ. εγκύκλιο 33/2018).
Για τα πρόσωπα που εμπίπτουν στη διάταξη δεν εφαρμόζονται γενικές ή ειδικές διατάξεις που προβλέπουν διακοπή ή περικοπή των παροχών που λαμβάνουν (σύνταξη λόγω αναπηρίας ή λόγω θανάτου, προνοιακό ή άλλο επίδομα) -παρ. 1 περ. α- ούτε επηρεάζεται η κρίση περί ανικανότητας για κάθε βιοποριστική εργασία από τα ΚΕΠΑ (παρ. 1 περ. β).

Β. Πιστοποίηση
Η κρίση ότι τα ανωτέρω πρόσωπα αναλαμβάνουν μισθωτή απασχόληση ή αυτοαπασχόληση με σκοπό την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και την κοινωνική επανένταξη πιστοποιείται με γνωμάτευση μονάδας ψυχικής υγείας του αντίστοιχου Τομέα Ψυχικής Υγείας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Ν.2716/1999 (ΦΕΚ 96/Α’) και ισχύει για τρία έτη. Η γνωμάτευση αυτή, που θα πρέπει να κατατίθεται στην αρμόδια περιφερειακή εκτελεστική υπηρεσία συντάξεων, ως προς την εφαρμογή του άρθρου 23 ισχύει από την ημερομηνία δημοσίευσης της διάταξης και μετά, δηλαδή από 13.9.2017 και καλύπτει το συγκριμένο χρονικό διάστημα που πιστοποιεί ότι η μισθωτή απασχόληση ή αυτοαπασχόληση έχει αναληφθεί με σκοπό την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και την κοινωνική επανένταξη.
Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η προσκομιζόμενη βεβαίωση έχει εκδοθεί από την αρμόδια -σύμφωνα με τη διάταξη- υπηρεσία, κοινοποιούμε κατάλογο ΝΠΙΔ μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που λειτουργούν ως μονάδες ψυχικής υγείας στο σύνολο της επικράτειας, όπως διατέθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Υπηρεσιών Υγείας του Υπουργείου Υγείας, η οποία επισημαίνει ότι η αναγραφόμενη ταχυδρομική διεύθυνση αντιστοιχεί στην έδρα των ΝΠΙΔ και όχι στο σημείο που λειτουργούν οι Μονάδες Ψυχικής Υγείας.

Γ. Υποχρέωση δήλωσης
Τα πρόσωπα που εμπίπτουν στη διάταξη διατηρούν την υποχρέωση πριν από την ανάληψη εργασίας ή αυτοαπασχόλησης να το δηλώσουν στον ΕΦΚΑ, στο ΕΤΕΑΕΠ και στις αρμόδιες υπηρεσίες πρόνοιας.

Δ. Συναφείς ισχύουσες διατάξεις
Με την ευκαιρία, θεωρούμε απαραίτητο να υπενθυμίσουμε τις διατάξεις του άρθρου 12 του Ν.2716/1999 (ΦΕΚ 96/Α’), οι οποίες προβλέπουν τη σύσταση των Κοινωνικών Συνεταιρισμών Περιορισμένης Ευθύνης (Κοι.Σ.Π.Ε.), που αποβλέπουν στην κοινωνικο-οικονομική ενσωμάτωση και επαγγελματική ένταξη των ατόμων με σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα και συμβάλλουν στη θεραπεία τους και στην εξασφάλιση κατά το δυνατόν της οικονομικής τους αυτάρκειας.
Μέλη των Κοι.Σ.Π.Ε. μπορούν, μεταξύ άλλων, να γίνουν, φυσικά πρόσωπα (ενήλικες ή ανήλικοι τουλάχιστον 15 ετών), τα οποία, λόγω ψυχικής διαταραχής, έχουν ανάγκη αποκατάστασης (παρ. 4 περ. α).
Τα ανωτέρω πρόσωπα-μέλη μπορούν να παρέχουν εργασία στους Κοι.Σ.Π.Ε., αμειβόμενα ανάλογα με την παραγωγικότητα και το χρόνο εργασίας τους, εάν δε λαμβάνουν σύνταξη γήρατος ή αναπηρίας ή επίδομα πρόνοιας ή επιδόματα επανένταξης ή οποιασδήποτε μορφής νοσήλιο ή παροχή δεν χάνουν αυτές τις παροχές, αλλά, αντιθέτως, συνεχίζουν να τις εισπράττουν ταυτόχρονα και αθροιστικά με την αμοιβή τους από τον Κοι.Σ.Π.Ε. (παρ. 5 περίπτωση α). Στο πλαίσιο αυτό προκύπτει περαιτέρω ότι η απασχόληση των μελών Κοι.Σ.Π.Ε. στο πλαίσιο του άρθρου 12 του νόμου αυτού δεν αποτελεί λόγο διερεύνησης της διατήρησης ή μη της ανικανότητας για κάθε βιοποριστική εργασία, όταν αυτή η ανικανότητα δημιουργεί δικαίωμα στη χορήγηση παροχών (σχετ. η εγκύκλιος του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ 113/19.10.2007).
Για διευκόλυνσή σας, επισυνάπτεται Κατάλογος Συνεταιρισμών Περιορισμένης Ευθύνης που διατέθηκε από το Υπουργείο Υγείας. 

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΟΥ ΕΦΚΑ
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΜΠΑΚΑΛΕΞΗΣ

N.4488/2017 (ΦΕΚ 137/Α’/13.9.2017
Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου και λοιπές ασφαλιστικές διατάξεις,
ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων,
δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες και άλλες διατάξεις

[…]

1.α. Γενικές και ειδικές διατάξεις που προβλέπουν διακοπή ή περικοπή της σύνταξης αναπηρίας ή της σύνταξης λόγω θανάτου και των προνοιακών ή άλλων επιδομάτων όταν ο δικαιούχος αναλαμβάνει εργασία ή αυτοαπασχολείται, δεν έχουν εφαρμογή στους δικαιούχους που πάσχουν αναπηρίας, η οποία οφείλεται σε ψυχική πάθηση ή νοητική υστέρηση ή συμπαθολογία ψυχικής πάθησης και νοητικής υστέρησης, με ποσοστό 50% και άνω, εφόσον η ανάληψη μισθωτής απασχόλησης ή η αυτοαπασχόληση ενδείκνυται για λόγους ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και κοινωνικής επανένταξης και η κρίση αυτή πιστοποιείται με γνωμάτευση μονάδας ψυχικής υγείας, η οποία θα ισχύει για τρία (3) έτη, του αντίστοιχου Τομέα Ψυχικής Υγείας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο ν. 2716/1999 (Α΄ 96).
β. Η ανάληψη μισθωτής απασχόλησης ή η αυτοαπασχόληση των ανωτέρω προσώπων για λόγους ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και κοινωνικής επανένταξης, δεν επηρεάζει την σχετική κρίση αξιολόγησης αναπηρίας περί ανικανότητας για κάθε βιοποριστική εργασία, κατά τη διαδικασία πιστοποίησης αναπηρίας από τα ΚΕΠΑ.
2. Η περίπτωση α΄ της παραγράφου 1 δεν εφαρμόζεται σε συνταξιούχους που αναλαμβάνουν μόνιμη ή με σχέση ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου εργασία σε φορέα της Γενικής Κυβέρνησης.
3. Οι συνταξιούχοι της παραγράφου 1 υποχρεούνται πριν αναλάβουν εργασία ή αυτοαπασχοληθούν να το δηλώσουν στον ΕΦΚΑ, στο ΕΤΕΑΕΠ και στις αρμόδιες υπηρεσίες πρόνοιας.
4. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης μπορεί να καθορίζεται κάθε λεπτομέρεια εφαρμογής του παρόντος άρθρου.
[…]

Οδηγίες για την εφαρμογή του άρθρου 23 του Ν.4488/2017 (ΦΕΚ 137/Α’) - Απασχόληση λόγω ψυχικών παθήσεων

Φ.11221/οικ.45946/1892/15.12.2017 - Υπ. Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης

Σας γνωρίζουμε ότι, στο ΦΕΚ 137, τεύχος πρώτο, της Εφημερίδας της Κυβέρνησης της 13ης Σεπτεμβρίου 2017, δημοσιεύθηκε ο Ν.4488/2017 «Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου και λοιπές ασφαλιστικές διατάξεις, ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων, δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες και άλλες διατάξεις», με το άρθρο 23 του οποίου θεσπίζονται ειδικές διατάξεις σχετικά με την απασχόληση προσώπων που πάσχουν από αναπηρία η οποία οφείλεται σε ψυχική πάθηση ή νοητική υστέρηση ή συμπαθoλογία ψυχικής πάθησης και νοητικής υστέρησης, με ποσοστό 50% και άνω.
Ειδικότερα:
1. Σύμφωνα με την περ. α της παρ. 1 του εν λόγω άρθρου, στις περιπτώσεις ατόμων με αναπηρία ποσοστού άνω του 50%, το οποίο οφείλεται σε ψυχική πάθηση ή νοητική υστέρηση ή συμπαθολογία ψυχικής πάθησης και νοητικής στέρησης, που αναλάβουν μισθωτή απασχόληση ή αυτοαπασχόληση, δεν έχουν εφαρμογή γενικές ή ειδικές διατάξεις που προβλέπουν διακοπή ή περικοπή της σύνταξης αναπηρίας ή της σύνταξης λόγω θανάτου και των προνοιακών ή άλλων επιδομάτων, εφόσον η ανάληψη απασχόλησης ενδείκνυται για λόγους ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και κοινωνικής επανένταξης αυτών.
Κατά την ανωτέρω διάταξη, η κρίση αυτή πιστοποιείται με γνωμάτευση μονάδας ψυχικής υγείας, του αντίστοιχου Τομέα Ψυχικής Υγείας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Ν.2716/1999 (ΦΕΚ 96/Α’), η οποία θα ισχύει για τρία (3) έτη.
Σύμφωνα με την περ. β’ της ίδιας παραγράφου, η ανάληψη μισθωτής απασχόλησης ή η αυτοαπασχόληση των ανωτέρω προσώπων για λόγους ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και κοινωνικής επανένταξης δεν επηρεάζει την σχετική κρίση αξιολόγησης αναπηρίας περί ανικανότητας για κάθε βιοποριστική εργασία, κατά τη διαδικασία πιστοποίησης αναπηρίας από τα ΚΕΠΑ.
2. Με την παρ. 2 του ίδιου άρθρου, προβλέπεται ρητά ότι, τα ανωτέρω δεν έχουν εφαρμογή σε συνταξιούχους που αναλαμβάνουν εργασία μόνιμη ή με σχέση ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου σε φορέα της Γενικής Κυβέρνησης.
3. Σε κάθε περίπτωση, τα ανωτέρω πρόσωπα, υποχρεούνται πριν αναλάβουν εργασία ή αυτοαπασχοληθούν να το δηλώσουν στον ΕΦΚΑ, στο ΕΤΕΑΕΠ και στις αρμόδιες υπηρεσίες πρόνοιας.

Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΑNΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ