Γνωστοποίηση ρυθμίσεων των διατάξεων της υποπαρ. Ε.3 της παρ. Ε του αρθρ. 2 Ν.4336/2015 (ΦΕΚ 94/Α') περί σταδιακής αύξησης ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης λόγω γήρατος για κύριες και επικουρικές συντάξεις, καθώς και περαιτέρω μείωσης του ποσού σύνταξης των μειωμένων συντάξεων λόγω γήρατος

Εγκύκλιος ΟΑΕΕ: 2/26.1.2016

Όπως έχουμε ήδη κάνει γνωστό με το υπ’ αριθ. ΔΙΠΣΥΝ/Φ13/34/1981588/20.12.2015 έγγραφο, στο ΦΕΚ 94/Α'/14.8.2015 δημοσιεύτηκε ο Ν.4336/2015 «Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις - Κύρωση του Σχεδίου Σύμβασης Οικονομικής Ενίσχυσης από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και ρυθμίσεις για την υλοποίηση της Συμφωνίας χρηματοδότησης». Με την υποπαρ. Ε.3 παρ. Ε άρθρο 2 του νόμου:
Α. Θεσπίζονται μεταβολές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης λόγω γήρατος των ασφαλισμένων όλων των ασφαλιστικών φορέων αρμοδιότητας Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (παρ. 1, 2, 4 υποπαρ. Ε.3).
Β. Θεσπίζεται ηλικιακό όριο για τη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος γονέων, συζύγων, αδελφών αναπήρων (παρ. 2β υποπαρ. Ε.3).
Γ. Επιβάλλεται επιπλέον ποσοστό μείωσης στις περιπτώσεις μειωμένης σύνταξης λόγω γήρατος (παρ. 3 υποπαρ. Ε.3), όπου αυτές προβλέπονται για τους ασφαλισμένους του ΟΑΕΕ. Στη συνέχεια και κατά εξουσιοδότηση του παραπάνω νόμου (παρ. 6 υποπαρ. Ε.3), δημοσιεύτηκε η υπ’ αριθ. Φ11321/οικ.47523/1570/23.10.2015 υπουργική απόφαση (ΦΕΚ 2311/Β'/26.10.2015) στο άρθρο 1 της οποίας αποτυπώνεται σε πίνακες η σταδιακή αύξηση ορίου ηλικίας, εκφρασμένη σε έτη και μήνες και ρυθμίζονται θέματα εφαρμογής του νόμου.
Με το άρθρο 4 της υπουργικής απόφασης ορίζεται ότι δεν θίγονται και μπορούν να ασκηθούν οποτεδήποτε τα θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα μέχρι και την έναρξη ισχύος του Ν.4336/2015, δηλαδή μέχρι και την 18.8.2015. Διευκρινίζεται ότι θεμελιωμένο συνταξιοδοτικό δικαίωμα υφίσταται όταν ο ασφαλισμένος συμπληρώνει: i) τον ελάχιστο χρόνο ασφάλισης και ii) το όριο ηλικίας -όπου αυτό προβλέπεται- που απαιτούνται για τη συνταξιοδότησή του. Το θεμελιωμένο συνταξιοδοτικό δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί οποτεδήποτε, ανεξάρτητα από την ημερομηνία διακοπής του επαγγέλματος.

Α. Προϋποθέσεις συνταξιοδότησης λόγω γήρατος παλαιών και νέων ασφαλισμένων
Αναλυτικά, με τις γνωστοποιούμενες διατάξεις, οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης λόγω γήρατος για τον Οργανισμό μας διαμορφώνονται ως εξής:

1. Συνταξιοδότηση λόγω γήρατος με αυξημένες χρονικές προϋποθέσεις (35ετία και πλέον)
α) Οι ασφαλισμένοι οι οποίοι ως και την 18.8.2015 είχαν συμπληρώσει και την ηλικία των 60 ετών και τις προβλεπόμενες από τις διατάξεις του άρθρου 10 Ν.3863/2010 χρονικές προϋποθέσεις των ετών 2010 (35 έτη) ή 2011 (36 έτη) ή 2012 (37 έτη) έχουν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα το οποίο μπορούν να ασκήσουν οποτεδήποτε και δεν επηρεάζονται από την αύξηση του ορίου ηλικίας.
Υπενθυμίζουμε ότι η ηλικία των 60 ετών νοείται συμπληρωμένη ως και την 18.8.2015 για τους ασφαλισμένους που έχουν γεννηθεί ως και την 19.8.1955 (σχετική η υπ’ αριθ. 26/20.5.2013 εγκύκλιος).
β) Οι ασφαλισμένοι οι οποίοι ως και την 18.8.2015 είχαν συμπληρώσει μεν τις παραπάνω χρονικές προϋποθέσεις, αλλά δεν είχαν συμπληρώσει το 60ό έτος, διατηρούν τις ίδιες χρονικές προϋποθέσεις αλλά έχουν σταδιακή αύξηση του ορίου ηλικίας με καταληκτικό όριο αυτό των 62 ετών και θα συνταξιοδοτηθούν με τη συμπλήρωση της ηλικίας που προβλέπεται κατά το έτος συμπλήρωσης του 60ού, σύμφωνα με τον Πίνακα «1» της υπουργικής απόφασης, απόσπασμα του οποίου ακολουθεί:

1ος Πίνακας: Σταδιακή αύξηση του 60ού έτους, ως όριο ηλικίας συνταξιοδότησης γήρατος
(Απόσπασμα του Πίνακα «1» της υπ’ αριθ. Φ11321/οικ.47523/1570/23.10.2015 υπουργικής απόφασης)

γ) Οι ασφαλισμένοι οι οποίοι δεν είχαν συμπληρώσει 35ετή συντάξιμο χρόνο το αργότερο ως και την 31.12.2012, θα συνταξιοδοτηθούν με τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας και συντάξιμο χρόνο 40 ετών.

Παράδειγμα
- Ασφαλισμένος που συμπλήρωσε την 35ετία το έτος 2010 συμπληρώνει το 60ό την 1.3.2018. Θα θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τη συμπλήρωση του 61ου και 35 έτη.
- Ασφαλισμένος που έχει συμπληρώσει την 35ετία το έτος 2011 και συνολικό συντάξιμο χρόνο 36 ετών, συμπληρώνει το 60ό την 10.10.2021. Θα θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τη συμπλήρωση 61 ετών και 9 μηνών, δηλαδή την 10.7.2023 και 36 έτη. Το γεγονός ότι η απαιτούμενη ηλικία συμπληρώνεται μετά την 1.1.2022, δεν επηρεάζει.
- Ασφαλισμένος που έχει συμπληρώσει την 35ετία το έτος 2012 και συνολικό συντάξιμο χρόνο 37 ετών, συμπληρώνει το 60ό το έτος 2022. Θα θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τη συμπλήρωση του 62ου και 37 έτη.
- Ασφαλισμένος που συμπλήρωσε το 60ό τον 5/2015, αλλά δεν είχε συμπληρώσει την 35ετία ως 31.12.2012, θα θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τη συμπλήρωση του 62ου και συντάξιμο χρόνο 40 ετών.

2. Συνταξιοδότηση λόγω γήρατος με τις ελάχιστες χρονικές προϋποθέσεις (15ετία)
Με την νέα διάταξη δεν επέρχεται μεταβολή στις προϊσχύουσες για τον οργανισμό διατάξεις περί θεμελίωσης του συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω γήρατος με τις ελάχιστες χρονικές προϋποθέσεις, οι οποίες συνοπτικά έχουν ως εξής:
α) Για παλαιούς και νέους ασφαλισμένους, συμπλήρωση του 67ου και 15ετής συντάξιμος χρόνος.
β) Για νέους ασφαλισμένους και μόνον, συμπλήρωση του 62ου και 15ετής συντάξιμος χρόνος, από τον οποίο 2 1/2 την τελευταία 5ετία πριν την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης, για λήψη μειωμένου ποσού σύνταξης.
Ομοίως, δεν επέρχεται μεταβολή στις προϋποθέσεις θεμελίωσης δεύτερου συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω γήρατος οι οποίες συνοψίζονται στη συμπλήρωση της ηλικίας 67 ετών και 20 έτη συντάξιμου χρόνου ή ηλικίας 67 ετών και 16 έτη συντάξιμου χρόνου για λήψη ποσού σύνταξης μειωμένου κατά 50%, λαμβανομένων υπόψη των περιπτώσεων της ταυτόχρονης θεμελίωσης δεύτερου συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω γήρατος, δηλαδή υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης θεμελιωμένου συνταξιοδοτικού δικαιώματος, σε έξι μήνες το αργότερο από την έναρξη συνταξιοδότησης από τον πρώτο ασφαλιστικό φορέα.

3. Συνταξιοδότηση λόγω γήρατος γονέων - συζύγων - αδελφών αναπήρων
Για την κατηγορία αυτή των ασφαλισμένων, για τους οποίους βάσει του προγενέστερου του Ν.4336/2015 νομοθετικού πλαισίου, δεν προβλεπόταν όριο ηλικίας για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, πλέον καθιερώνεται ηλικιακό όριο που αρχίζει από το 55ο με σταδιακή αύξησή του ως τη συμπλήρωση του 62ου, σύμφωνα με τον Πίνακα «1» της υπουργικής απόφασης, απόσπασμα του οποίου ακολουθεί, για όσους ασφαλισμένους δεν έχουν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα, δηλαδή δεν έχουν συμπληρώσει 25ετή συντάξιμο χρόνο ως και την 18.8.2015. Στην χρονική προϋπόθεση (25ετία) δεν επέρχεται μεταβολή.

2ος Πίνακας: Σταδιακή αύξηση ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης γονέων - συζύγων - αδελφών αναπήρων
(Απόσπασμα του Πίνακα «1» της υπουργικής απόφασης)

Παράδειγμα
- Ασφαλισμένος που συμπληρώνει 25ετή συντάξιμο χρόνο τον 10/2015, θα θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα λόγω γήρατος ως γονέας ανάπηρου παιδιού με τη συμπλήρωση της ηλικίας 55 ετών και 11 μηνών. Αν κατά την ηλικία αυτή, ό άλλος γονέας έχει χρόνο ασφάλισης μικρότερο της 8ετίας, η σύνταξη θα απονεμηθεί - εφόσον συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις - από τον επόμενο μήνα συμπλήρωσης του χρόνου ασφάλισης των οκτώ ετών, χωρίς μεταβολή στην ηλικιακή προϋπόθεση ή χρονική προϋπόθεση (55 ετών και 11 μηνών και 25ετία).
- Ασφαλισμένος που συμπληρώνει 25ετή συντάξιμο χρόνο το έτος 2022, θα θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα λόγω γήρατος ως σύζυγος αναπήρου με τη συμπλήρωση του 62ού, ακόμη και αν αυτή επέλθει μετά το έτος 2022, χωρίς μεταβολή στη χρονική προϋπόθεση, εφόσον βέβαια κατά την υποβολή του συνταξιοδοτικού αιτήματος συντρέχουν οι λοιπές προβλεπόμενες από τη σχετική νομοθεσία προϋποθέσεις.

4. Συνταξιοδότηση λόγω γήρατος βάσει διατάξεων Ν.612/1977 για παλαιούς και νέους ασφαλισμένους
Από την καθιέρωση ηλικιακού κριτηρίου εξαιρούνται οι ασφαλισμένοι οι οποίοι εμπίπτουν στις διατάξεις Ν. 612/1977, όπως επεκτάθηκαν και ισχύουν σήμερα (άρθρο 3 της υπουργικής απόφασης).
Έτσι ασφαλισμένοι πάσχοντες από τις παθήσεις που αναφέρονται ρητά στις διατάξεις του Ν.612/1977 και στις επεκτάσεις αυτού, εξακολουθούν να συνταξιοδοτούνται χωρίς όριο ηλικίας με 15ετή συντάξιμο χρόνο.

5. Συνταξιοδότηση νέων ασφαλισμένων (υπαγωγή στην ασφάλιση από 1.1.1993) - μητέρων ή χήρων πατέρων ανίκανων για κάθε βιοποριστική εργασία παιδιών
Με το άρθρο 3 της υπουργικής απόφασης εξαιρούνται επίσης από τις ρυθμίσεις της υποπαρ. Ε.3 του Ν.4336/2015 και δεν εμπίπτουν στη σταδιακή αύξηση ορίου ηλικίας οι νέοι ασφαλισμένοι/ες -και μόνον αυτοί- οι οποίοι ζητούν σύνταξη ως μητέρες ή χήροι πατέρες ανίκανων για κάθε βιοποριστική εργασία παιδιών.
Επομένως, διατηρούνται οι προβλεπόμενες από τις διατάξεις του άρθρου 24 παρ. 6 του Ν.2084/1992 προϋποθέσεις:
α) Συμπληρωμένο το 55ο και 20ετής συντάξιμος χρόνος.
β) Συμπληρωμένο το 50ό και 20ετής συντάξιμος χρόνος για λήψη μειωμένου ποσού σύνταξης.

6. Γυναίκες ασφαλισμένες του ΤΑΝΤΠ και του πρώην ΤΣΑ καθώς και μητέρες ανήλικων τέκνων του ΤΑΝΤΠ
Οι ασφαλισμένοι για τους οποίους από τις προγενέστερες του Ν.4336/2015 διατάξεις προβλεπόταν χρόνος ασφάλισης για την κατοχύρωση ή θεμελίωση του δικαιώματος μικρότερος της 35ετίας και δεν έχουν θεμελιώσει το συνταξιοδοτικό τους δικαίωμα ως και την 18.8.2015 έχουν σταδιακή αύξηση του ορίου ηλικίας, όπως αυτή αποτυπώνεται στον Πίνακα «2» της υπ’ αριθ. Φ11321/οικ.47523/1570/23.10.2015 υπουργικής απόφασης, με καταληκτικό όριο το 67ο, χωρίς μεταβολή στις χρονικές προϋποθέσεις. Στον πίνακα αυτό, ο οποίος ακολουθεί συνημμένος, υπάγονται:
α) Οι γυναίκες ασφαλισμένες του Τομέα Ασφάλισης Ναυτικών Τουριστικών Πρακτόρων (ΤΑΝΤΠ) και οι προερχόμενες από το πρώην ΤΣΑ που έχουν επιλέξει να συνταξιοδοτηθούν με τις καταστατικές διατάξεις του πρώην Ταμείου.
β) Οι μητέρες ανήλικων παιδιών του ΤΑΝΤΠ που ασφαλίστηκαν μέχρι 31.5.1986 και θεμελίωσαν δικαίωμα μετά την 1.1.1998.

Παράδειγμα
- Ασφαλισμένη του πρώην ΤΣΑ, που είχε συμπληρώσει 25 έτη ασφάλισης μέχρι 31.12.2010 επρόκειτο να συνταξιοδοτηθεί με τη συμπλήρωση του 60ού. Επειδή αυτή επέρχεται το έτος 2020, το νέο όριο ηλικίας της είναι 65 ετών και 3 μηνών, σύμφωνα με τον Πίνακα «2» της υπουργικής απόφασης.
- Μητέρα ασφαλισμένη του ΤΑΝΤΠ, που είχε συμπληρώσει 25 έτη ασφάλισης ως 31.12.2012, επρόκειτο να συνταξιοδοτηθεί με τη συμπλήρωση του 58ου. Επειδή αυτή επέρχεται το 2018, το νέο όριο ηλικίας της είναι 62 ετών και 6 μηνών, σύμφωνα με τον Πίνακα «2» της υπουργικής απόφασης.

7. Ασφαλισμένοι του πρώην ΤΑΠΕΑΠΙ
Βάσει του προγενέστερου νομοθετικού πλαισίου δεν προβλεπόταν όριο ηλικίας συνταξιοδότησης για τους ασφαλισμένους κατά κύρια ασφάλιση του Ταμείου Πρόνοιας και Επικουρικής Ασφάλισης Προσωπικού Ιπποδρομιών (ΤΑΠΕΑΠΙ) αναβάτες και προπονητές, οι οποίοι συνταξιοδοτούνταν με τη συμπλήρωση 35ετίας ή 25ετίας εφόσον στερήθηκαν την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Για όσους ασφαλισμένους του Ταμείου δεν είχαν θεμελιώσει το συνταξιοδοτικό τους δικαίωμα έως και 18.8.2015, τίθεται πλέον ηλικιακό κριτήριο αρχής γενόμενης από το 55ο και αυξανόμενο σταδιακά ως το 62ο. Η σταδιακή αύξηση του ορίου ηλικίας αποτυπώνεται στον 2ο πίνακα του παρόντος (Πίνακας «1» της υπουργικής απόφασης). Οι ασφαλισμένοι του Ταμείου που συνταξιοδοτούνται με τις λοιπές -πλην 35ετίας και 25ετίας- προϋποθέσεις συνταξιοδότησης λόγω γήρατος του Ταμείου, εφόσον δεν είχαν θεμελιώσει το συνταξιοδοτικό τους δικαίωμα ως και την 18.8.2015 ακολουθούν τη σταδιακή αύξηση ορίου ηλικίας, όπως αυτή αποτυπώνεται στον Πίνακα «2» της υπουργικής απόφασης.

Παράδειγμα
- Ασφαλισμένος του ΟΑΕΕ -πρώην ΤΑΠΕΑΠΙ που έχει στερηθεί την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και συμπληρώνει 25 έτη ασφάλισης το 2017, δικαιούται σύνταξη με τη συμπλήρωση της ηλικίας των 57 ετών και 8 μηνών.
- Ασφαλισμένος του πρώην ΤΑΠΕΑΠΙ που έχει συμπληρώσει 3.000 ημέρες ασφάλισης (εφόσον μέχρι 45 ετών είχε άδεια ασκήσεως επαγγέλματος) και συμπληρώνει το 52ο έτος της ηλικίας του το 2017, συνταξιοδοτείται με τη συμπλήρωση ηλικίας 58 ετών και 5 μηνών.

Καταλήγοντας την ανάλυση των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης λόγω γήρατος, σημειώνουμε ότι ως προς τον συνυπολογισμό αναγνωριζόμενων χρόνων για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, δεν επέρχεται κάποια τροποποίηση και εξακολουθεί να ισχύει το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο και οι σχετικές εγκύκλιοι.

Β. Εφαρμογή πρόσθετης μείωσης στις περιπτώσεις λήψης μειωμένης σύνταξης
Με τις διατάξεις της παρ. 3 της υποπαρ. Ε.3 της παρ. Ε του άρθρου 2 του Ν.4336/2015, στις περιπτώσεις λήψης μειωμένης σύνταξης λόγω γήρατος, με θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος από 19.8.2015 και μετά, θεσπίζεται επιπλέον ποσοστό μείωσης της σύνταξης, ύψους 10%, μέχρι τη συμπλήρωση του εκάστοτε ισχύοντος πλήρους ορίου ηλικίας.
Το επιπλέον ποσοστό μείωσης, όπως αναλύεται στο άρθρο 2 της υπ’ αριθ. Φ11321/οικ.47523/1570/23.10.2015 υπουργικής απόφασης, υπολογίζεται επί του ποσού της σύνταξης που προκύπτει μετά την προβλεπόμενη από το άρθρο 145 παρ. 3 του Ν.3655/2008 μείωση, δηλαδή 1/200 για κάθε μήνα που υπολείπεται από το απαιτούμενο κατά περίπτωση πλήρες όριο ηλικίας, με ανώτατο όριο αυτό των 60 μηνών. Οι τυχόν προβλεπόμενες προσαυξήσεις του ποσού σύνταξης υπολογίζονται μετά τις μειώσεις. Επισημαίνουμε ότι με τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας για πλήρη σύνταξη, το ποσό σύνταξης που μειώθηκε σύμφωνα με την παρούσα διάταξη (κατά το επιπλέον ποσοστό του 10% και μόνον αυτό), αποδίδεται στον συνταξιούχο.

Παράδειγμα
- Νέος ασφαλισμένος ο οποίος συνταξιοδοτείται σε ηλικία 62 ετών με 22 έτη συντάξιμου χρόνου, του οποίου το ποσό της πλήρους σύνταξης υπολογίζεται σε 500,00 ευρώ θα λάβει ποσό μειωμένης σύνταξης 315,00 ευρώ από την έναρξη συνταξιοδότησης μέχρι τον μήνα τον προηγούμενο της συμπλήρωσης του 67ου, ενώ με τη συμπλήρωση του 67ου δικαιούται ποσό σύνταξης 350,00 ευρώ.

Εξαίρεση: Με το άρθρο 3 της υπουργικής απόφασης, εξαιρούνται από το επιπλέον ποσοστό μείωσης (10%) οι νέοι ασφαλισμένοι που συνταξιοδοτούνται ως μητέρες και χήροι πατέρες ανίκανων για κάθε βιοποριστική εργασία παιδιών.

Γ. Εφαρμογή των διατάξεων του Ν.4336/2015 στους φορείς επικουρικής ασφάλισης
Οι γνωστοποιούμενες διατάξεις της υποπαρ. Ε.3 του άρθρου 2 του Ν.4336/2015 ισχύουν για κάθε κατηγορία ασφαλισμένων των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης.
Επομένως έχουν εφαρμογή και για τον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του ΟΑΕΕ ο οποίος ως γνωστόν από 1.9.2015 εντάσσεται στο Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης (ΕΤΕΑ).

Δ. Ενέργειες υπηρεσιών
Παρακαλούμε καταρχήν για την πλήρη ενημέρωση όλων των αρμοδίων υπαλλήλων, για την ορθή εφαρμογή των παραπάνω.
Επισημαίνουμε ότι για τα συνταξιοδοτικά αιτήματα για τα οποία διαπιστώνεται μεν η θεμελίωση, πλην όμως εμπίπτουν στον υπολογισμό του Ν.3863/2010, θα χορηγείται προσωρινή σύνταξη, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις, σε αναμονή οδηγιών σχετικών με τον τρόπο υπολογισμού της οριστικής σύνταξης (σχετικό το υπ’ αριθ. ΔΙΠΣΥΝ/Φ17/02/1981623/20.12.2015 έγγραφο της Διεύθυνσής μας).